လိပ်ခေါင်း- ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှု

ริดสีดวงทวาร มีอาการอย่างไร

လိပ်ခေါင်းရောဂါမှာ ဘာလက္ခဏာတွေ ရှိပါသလဲ။

1. มีเลือดสีแดงสดออกมาขณะถ่ายอุจจาระหรือหลังถ่ายอุจจาระแล้วเสร็จ 
2. มีก้อนเนื้อยื่นออกมาจากทวารหนักขณะเบ่งถ่ายอุจจาระ 
3. คันหรือระคายเคืองรอบ ๆ ปากทวารหนัก
4. คลำได้ก้อนที่บริเวณทวารหนักและมักมีอาการเจ็บปวดร่วมด้วย

1. ဝမ်းသွားစဉ် သို့မဟုတ် ဝမ်းသွားပြီးနောက် သွေးနီရဲများ ထွက်လာခြင်း။
2. ဝမ်းညှစ်စဉ် စအိုဝမှာ အသားငုတ်ထွက်လာခြင်း။
3. စအိုအဝ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် စိစိစပ်စပ်ခံစားရခြင်း။
4. စအိုဧရိယာတွင် အဖုအကျိတ်ရှိပြီး မကြာခဏ နာကျင်မှု ခံစားရခြင်း။

ริดสีดวงทวาร ควรพบแพทย์เมื่อไร

လိပ်ခေါင်းရောဂါအတွက် ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသသင့်ပါသလဲ။

1. เลือดออกทางทวารหนักเป็นประจำ 
2. มีอาการปวดหรือบวมอย่างรุนแรง 
3. พบก้อนเนื้อบริเวณทวารหนักที่ไม่หายไป
4. ท้องผูกเรื้อรังหรืออาการที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยตัวเอง
5. อาการส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน

1. စအိုမှ သွေးမကြာခဏ ထွက်ခြင်း။
2. ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း။
3. စအိုဧရိယာတွင် မပျောက်ကင်းနိုင်သော အသားငုတ် (အဖု) ကို တွေ့ရှိရခြင်း။
4. နာတာရှည် ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မိမိဘာသာ ကုသသော်လည်း သက်သာမှု မရှိခြင်း။
5. ရောဂါလက္ခဏာများသည် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝကို ထိခိုက်စေခြင်း။

ประสบการณ์การรักษาริดสีดวง

လိပ်ခေါင်းရောဂါ ကုသမှု အတွေ့အကြုံ

“ส่วนใหญ่ก็มาด้วยท้องผูกเรื้อรัง ถ่ายมีเลือดปน มีก้อนที่ก้นเวลาเบ่ง ถ้ามาเจอหมอเร็วก็สามารถใช้ยาบรรเทาอาการร่วมกับปรับเปลี่ยนการใช้ชีวิตได้

แต่ก็เคยเจอเคสที่ปล่อยไว้นานเป็นเยอะแล้ว เช่น ก้อนโผล่ออกตลอดเวลาดันกลับเข้าไปไม่ได้ ในกรณีนี้ต้องรีเฟอไปผ่าตัดค่ะ”

“အများစုကတော့ နာတာရှည် ဝမ်းချုပ်တာ၊ ဝမ်းသွားရင် သွေးပါတာ၊ ဝမ်းညှစ်တဲ့အခါ စအိုမှာ အဖုထွက်လာတာတွေနဲ့ လာပြကြပါတယ်။ ဆရာဝန်နဲ့ စောစောစီးစီး လာရောက်ပြသပါက ရောဂါလက္ခဏာ သက်သာစေမယ့် ဆေးဝါးတွေနဲ့အတူ လူနေမှုအပြုအမူပြောင်းလဲခြင်းကို တွဲဖက်ပြုလုပ်ပြီး ကုသနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရောဂါကို ကြာရှည်ပစ်ထားလို့ အရမ်းဆိုးရွားသွားတဲ့ (လူနာ) တွေကိုလည်း ကြုံဖူးပါတယ်။ ဥပမာ – အသားငုတ်က အပြင်ကို အမြဲတမ်း ထွက်နေပြီး အထဲကို ပြန်တွန်းသွင်းလို့ မရတော့တာမျိုးပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာတော့ ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူဖို့အတွက် ဆေးရုံကြီးကို လွှဲပြောင်း (Refer) ပေးရပါတယ်”

– แพทย์หญิงวรางคณา วิวัลย์ศิริกุล ว.64206 (แพทย์ประจำคลินิก) –

รักษาแบบไม่ผ่าตัด

ခွဲစိတ်ကုသရန် မလိုသော နည်းလမ်းဖြင့် ကုသခြင်း။

ใช้ในกรณีที่ริดสีดวงอยู่ในระยะเริ่มต้น (ระยะที่ 1-2) หรือในบางกรณีของระยะที่ 3

လိပ်ခေါင်းရောဂါ အစောပိုင်းအဆင့် (အဆင့် ၁ – ၂) ဖြစ်နေသည့် အခြေအနေများတွင် သို့မဟုတ် အဆင့် ၃ ၏ အချို့သော အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုပါသည်။

การปรับพฤติกรรม

အပြုအမူ နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း။

• ทานอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืช
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ (วันละ 8-10 แก้ว)
• หลีกเลี่ยงการเบ่งและกลั้นถ่ายอุจจาระนานๆ
• ออกกำลังกายเพื่อกระตุ้นการทำงานของลำไส้
• ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများကဲ့သို့ (Fiber) ကြွယ်ဝသော အစားအစာများကို စားသုံးပါ။
• ရေကို လုံလောက်စွာ သောက်သုံးပါ။ (တစ်နေ့လျှင် ၈ ခွက်မှ ၁၀ ခွက်)
• ဝမ်းသွားစဉ် အလွန်အကျွံ ညှစ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းအကြာကြီး အောင့်ထားခြင်းများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
• အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှုကို လှုံ့ဆော်ပေးရန်အတွက် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ပါ။

การใช้ยา

ဆေးဝါးများ အသုံးပြုခြင်း

• ยาทาและยาเหน็บลดการอักเสบบรรเทาอาการคัน
• ยาแก้ปวด เช่น Paracetamol กรณีที่มีอาการปวด
• ยาสมานหลอดเลือดดำ ช่วยลดอักเสบและบวมของหลอดเลือด
• ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ယားယံမှုကို သက်သာစေသည့် လိမ်းဆေးနှင့် စအိုထည့်ဆေး။
• နာကျင်မှု ခံစားရပါက ပါရာစီတမော (Paracetamol) ကဲ့သို့သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး။
• သွေးကြော ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ဖောရောင်ခြင်းကို လျှော့ချပေးသည့် ဆေး။

การรักษาเฉพาะจุด

သီးသန့်နေရာအလိုက် ကုသခြင်း

• การฉีดยา (Sclerotherapy) ใช้สารเคมีฉีดเข้าไปในหลอดเลือดของริดสีดวงเพื่อทำให้หลอดเลือดหดตัว
• การรัดยาง (Rubber Band Ligation) ใช้ยางรัดบริเวณฐานของริดสีดวงเพื่อหยุดการไหลเวียนเลือด ทำให้ก้อนริดสีดวงฝ่อลง
• ဆေးထိုးကုသခြင်း (Sclerotherapy) – သွေးကြောများကို ကျုံ့သွားစေရန်အတွက် လိပ်ခေါင်း၏ သွေးကြောထဲသို့ ဓာတုဆေးဝါး ထိုးသွင်းကုသသည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။
• သားရေကွင်း စည်းကုသခြင်း (Rubber Band Ligation) – သွေးလှည့်ပတ်မှုကို တားဆီးရန်အတွက် လိပ်ခေါင်း၏ ခြေရင်း (အောက်ခြေ) ကို သားရေကွင်းဖြင့် စည်းပေးခြင်းဖြစ်ပြီး လိပ်ခေါင်းအဖုကို ခြောက်သွေ့ကျုံ့နိုင်သွားစေပါသည်။

รักษาด้วยการผ่าตัด

เหมาะสำหรับริดสีดวงที่มีอาการรุนแรง เช่น ระยะที่ 3 – 4 หรือในกรณีที่การรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ได้ผล

1. การผ่าตัดแบบมาตรฐาน (Hemorrhoidectomy) ใช้ในการตัดริดสีดวงออกทั้งหมด เหมาะสำหรับริดสีดวงที่มีขนาดใหญ่หรือยื่นออกมา
2. การผ่าตัดแบบใช้เครื่องมือตัดเย็บ (Stapled Hemorrhoidopexy) วิธีนี้ใช้เครื่องมือตัดเย็บพิเศษเพื่อยกและลดหลอดเลือดดำที่โป่งพอง เหมาะสำหรับริดสีดวงภายใน
3. การรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) ใช้พลังงานเลเซอร์เพื่อลดขนาดหลอดเลือดในริดสีดวง มักเจ็บน้อยกว่าและฟื้นตัวเร็ว
4. การจี้ด้วยอินฟราเรด (Infrared Coagulation) ใช้ความร้อนจากแสงอินฟราเรดจี้หลอดเลือดในริดสีดวง ทำให้หลอดเลือดฝ่อลง

ตรวจริดสีดวงเจ็บไหม หมอตรวจยังไง

လိပ်ခေါင်း စစ်ဆေးတာ နာသလား? ဆရာဝန်က ဘယ်လိုစစ်ဆေးတာလဲ?

การตรวจโดยทั่วไปจะไม่เจ็บแต่อาจรู้สึกไม่สบายตัว ไม่คุ้นชินได้เล็กน้อย โดยหมอจะใช้มือคลำตรวจและอุปกรณ์ส่องเข้าไปในช่องทวารหนักเพื่อตรวจดูความผิดปกติ

ယေဘုယျအားဖြင့် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းသည် မနာကျင်သော်လည်း အနည်းငယ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်း ခံစားချက်မျိုး ခံစားရနိုင်ပါသည်။

ဆရာဝန်မှ လက်ဖြင့် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများကို ကြည့်ရှုရန်အတွက် စအိုလမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ မှန်ပြောင်း/ကိရိယာ ထည့်သွင်းကြည့်ရှု စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပါသည်။