ต่อมไทรอยด์เป็นต่อมไร้ท่อที่สำคัญซึ่งอยู่บริเวณลำคอ มีหน้าที่ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์เพื่อควบคุมระบบเผาผลาญพลังงานของร่างกาย หากต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะผลิตฮอร์โมนมากเกินไป (ไทรอยด์เป็นพิษ) หรือน้อยเกินไป (ไทรอยด์ขาด) ก็จะส่งผลกระทบต่อสุขภาพและอวัยวะต่างๆ ในร่างกายอย่างมาก การรู้จักและสังเกตอาการของโรคไทรอยด์ที่พบบ่อยจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เข้ารับการวินิจฉัยและรักษาได้อย่างทันท่วงที ก่อนที่อาการจะรุนแรงขึ้น
โรคไทรอยด์นั้นมีหลายรูปแบบ แต่ที่พบบ่อยคือภาวะที่ฮอร์โมนไทรอยด์ผิดปกติ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ ได้แก่ ไทรอยด์เป็นพิษ และ ไทรอยด์ขาด
ไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism)
ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนออกมามากเกินความจำเป็น ทำให้ร่างกายเผาผลาญพลังงานเร็วกว่าปกติ ส่งผลให้เกิดอาการที่หลากหลาย เช่น
- น้ำหนักลดลงผิดปกติ แม้จะรับประทานอาหารเท่าเดิมหรือมากขึ้น
- ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ชีพจรเต้นแรง
- เหงื่อออกมากผิดปกติ ขี้ร้อน ไม่ทนต่ออากาศร้อน
- มือสั่น เท้าสั่น หงุดหงิดง่าย กระสับกระส่าย วิตกกังวล
- นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง โดยเฉพาะบริเวณต้นแขนและต้นขา
- ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือขาดหายไป
- บางรายอาจมีอาการตาโปน (พบในโรคเกรฟส์) และมีอาการคอพอก
ไทรอยด์ขาด (Hypothyroidism)
ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนออกมาน้อยเกินไป ทำให้ระบบเผาผลาญพลังงานของร่างกายทำงานช้าลง ส่งผลให้เกิดอาการที่ตรงกันข้ามกับไทรอยด์เป็นพิษ เช่น
- น้ำหนักเพิ่มขึ้นง่ายและลดลงยาก แม้จะรับประทานอาหารน้อยลง
- อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ง่วงนอนตลอดเวลา
- ขี้หนาว ไม่ทนต่ออากาศเย็น ผิวแห้ง ผมร่วง ผมบาง เล็บเปราะ
- ท้องผูกเป็นประจำ
- เสียงแหบ ผิวซีด เหลือง บวมตามตัว โดยเฉพาะใบหน้าและรอบดวงตา
- ความจำไม่ดี สมาธิสั้น คิดช้า ซึมเศร้า
- กล้ามเนื้อเป็นตะคริว ปวดตามข้อ
- ประจำเดือนมามากหรือมานานผิดปกติ
- อาจมีอาการคอพอกได้เช่นกัน
อาการคอพอก (Goiter)
อาการคอพอกคือภาวะที่ต่อมไทรอยด์มีขนาดใหญ่ขึ้นผิดปกติจนมองเห็นได้จากภายนอก ซึ่งอาจเกิดได้ทั้งในภาวะไทรอยด์เป็นพิษ ไทรอยด์ขาด หรือแม้กระทั่งภาวะที่ฮอร์โมนไทรอยด์ปกติ แต่มีก้อนเนื้อในต่อมไทรอยด์ การมีคอพอกอาจทำให้รู้สึกอึดอัด กลืนลำบาก หรือหายใจลำบาก หากก้อนมีขนาดใหญ่มาก
เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์?
หากคุณสังเกตเห็นอาการของโรคไทรอยด์ที่กล่าวมาข้างต้น ไม่ว่าจะเป็นอาการของไทรอยด์เป็นพิษหรือไทรอยด์ขาด เพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างร่วมกัน ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยโรคไทรอยด์ การตรวจเลือดจะช่วยยืนยันระดับฮอร์โมนไทรอยด์และหาสาเหตุของอาการได้อย่างแม่นยำ การรักษาที่ทันท่วงทีจะช่วยควบคุมอาการและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้
การเข้าใจและตระหนักถึงอาการของโรคไทรอยด์ที่พบบ่อยเป็นสิ่งสำคัญในการดูแลสุขภาพของตนเองและคนรอบข้าง อย่าละเลยสัญญาณที่ร่างกายแสดงออกมา เพราะการตรวจพบและรักษาแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุข หากมีข้อสงสัยหรือมีอาการที่น่าเป็นห่วง โปรดอย่าลังเลที่จะปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ