ไซนัสอักเสบ หลายคนอาจแยกไม่ออกว่าเป็นหวัดธรรมดาหรือไซนัสอักเสบ เพราะอาการบางอย่างคล้ายกัน แต่หากอาการเป็นนานขึ้น น้ำมูกเปลี่ยนสี ปวดหน้า หรืออาการแย่ลงหลังจากดีขึ้น ควรสังเกตให้มากขึ้น
การเข้าใจสาเหตุ อาการ ความแตกต่างจากหวัด กลุ่มเสี่ยง วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น รวมถึงแนวทางการรักษาและยาที่ใช้ จะช่วยให้ดูแลอาการได้ถูกต้อง และรู้ว่าเมื่อไหร่ควรพบแพทย์เพื่อป้องกันอาการเรื้อรังหรือภาวะแทรกซ้อนค่ะ
ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับโรคไซนัสอักเสบ
- ไซนัสอักเสบคืออะไร
- สาเหตุของไซนัสอักเสบ
- อาการของไซนัสอักเสบ
- ไซนัสกับหวัดอาการต่างกันอย่างไร
- ใครบ้างมีความเสี่ยงเป็นโรคไซนัส
- ภาวะแทรกซ้อนของไซนัสอักเสบ
- วิธีดูแลตนเองเบื้องต้นเมื่อเป็นไชนัสอักเสบ
- การรักษาโรคไซนัสอักเสบและยาที่ใช้
- คำถามที่พบบ่อย
ไซนัสอักเสบคืออะไร
ไซนัส (Sinuses) คือ โพรงอากาศในกระดูกใบหน้าและรอบจมูก ซึ่งปกติจะมีอากาศไหลเวียนและมีน้ำมูกใสๆ คอยดักจับสิ่งแปลกปลอม แต่เมื่อใดก็ตามที่โพรงอากาศนี้เกิดการอักเสบหรือติดเชื้อ มีการบวมของเยื่อบุจนอุดตันทำให้น้ำมูกคั่งค้างและเกิดการสะสมของเชื้อโรค เราจะเรียกว่า ไซนัสอักเสบ
สาเหตุของไซนัสอักเสบ
โรคนี้สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัยหลักๆ ดังนี้
- การติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ: เช่น เชื้อไวรัส หรือเชื้อแบคทีเรีย
- โรคภูมิแพ้: เยื่อบุจมูกบวมจากภูมิแพ้เรื้อรัง ทำให้ท่อทางเดินไซนัสอุดตัน
- สิ่งแปลกปลอมหรือสิ่งแวดล้อม: เช่น การเผชิญฝุ่นละออง PM 2.5 ควันบุหรี่ หรือสารเคมี
- โครงสร้างจมูกผิดปกติ: เช่น ผนังกั้นช่องจมูกเบี้ยว หรือมีริดสีดวงจมูก (Nasal Polyps)
- ปัญหาสุขภาพฟัน: รากฟันบนอักเสบหรือติดเชื้อ ลามเข้าไปในไซนัสบริเวณแก้มได้
อาการของไซนัสอักเสบ
หากมีอาการเหล่านี้ติดต่อกันเกิน 7-10 วัน มีโอกาสสูงที่จะเป็นไซนัสอักเสบ
- คัดจมูกแน่นจมูกตลอดเวลา
- น้ำมูกมีสีเขียวหรือเหลืองเข้ม และมักมีน้ำมูกไหลลงคอ (Post-nasal drip)
- ปวดตื้อๆบริเวณใบหน้า เช่น หน้าผาก หัวตา โหนกแก้ม หรือรอบกระบอกตา
- ความสามารถในการรับกลิ่นลดลง หรือได้กลิ่นเหม็นในจมูก
- อาการร่วมอื่นๆ: เช่น มีไข้ ไอ เจ็บคอ ปวดศีรษะ หรือเพลีย
ไซนัสกับหวัด อาการต่างกันอย่างไร
ไข้หวัดธรรมดา (Common Cold)
- มักหายได้เองภายใน 5 – 7 วัน
- น้ำมูกมักเป็นน้ำมูกใส หรือขาวขุ่น
- ปวดหัวตื้อๆ ทั่วไป
- การรับกลิ่นปกติหรือลดลงเล็กน้อยตามอาการคัดจมูก
ไซนัสอักเสบ (Sinusitis)
- อาการลากยาวเกิน 10 วัน หรือแย่ลงเรื่อยๆ
- น้ำมูกข้น เหนียว มีสีเขียวหรือเหลือง
- ปวดเฉพาะจุดบนใบหน้าชัดเจน (เช่น โหนกแก้ม หัวตา)
- ได้กลิ่นลดลงอย่างเห็นได้ชัดหรือมีกลิ่นเหม็นคาว
ใครบ้างที่มีความเสี่ยงเป็นโรคไซนัส
- ผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ทางเดินหายใจ (Allergic Rhinitis)
- ผู้ที่สูบบุหรี่ หรือได้รับควันบุหรี่มือสองเป็นประจำ
- ผู้ที่มีความผิดปกติของโครงสร้างจมูก
- ผู้ที่ภูมิคุ้มกันร่างกายอ่อนแอ หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ
ภาวะแทรกซ้อนของไซนัสอักเสบ (ถ้าไม่รีบรักษา)
แม้จะพบได้ไม่บ่อย แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษาอย่างถูกต้องเชื้ออาจแพร่กระจายไปยังอวัยวะใกล้เคียงได้
- ภาวะแทรกซ้อนทางตา: ตาบวม เนื้อเยื่อรอบตาอักเสบ หรือส่งผลต่อการมองเห็น
- ภาวะแทรกซ้อนทางสมอง: เยื่อหุ้มสมองอักเสบ หรือฝีในสมอง (พบได้น้อยแต่รุนแรง)
- ระบบทางเดินหายใจ: กระตุ้นให้อาการหอบหืดรุนแรงขึ้น หรือเป็นหลอดลมอักเสบ กล่องเสียงอักเสบได้
- ภาวะแทรกซ้อนทางหู : กระตุ้นให้เกิดหูชั้นกลางอักเสบได้
วิธีดูแลตนเองเบื้องต้นเมื่อเป็นไซนัสอักเสบ
- ล้างจมูกด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ อย่างน้อยวันละ 1-2 ครั้ง เพื่อล้างน้ำมูกเหนียวข้นและสิ่งสกปรก
- ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ เพื่อช่วยให้น้ำมูกใสขึ้นและขับออกง่าย
- ประคบอุ่น นำผ้าชุบน้ำอุ่นประคบบริเวณใบหน้าที่ปวดเพื่อบรรเทาอาการตึง
- นอนพักผ่อนให้เพียงพอ และหนุนศีรษะให้สูงขึ้นเล็กน้อยเพื่อช่วยให้หายใจสะดวก
- หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เช่น ควัน ฝุ่น บุหรี่ และอากาศที่เย็นจัด
การรักษาโรคไซนัสอักเสบและยาที่ใช้
แพทย์จะพิจารณาการรักษาตามสาเหตุและความรุนแรงของโรค
การรักษาด้วยยา (Medical Treatment)
- ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics): ใช้กรณีที่แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย(ต้องทานให้ครบตามแพทย์สั่ง)
- ยาสเตียรอยด์พ่นจมูก (Intranasal Steroids): เพื่อลดการบวมของเยื่อบุจมูกและช่วยระบายไซนัส
- ยาแก้แพ้ (Antihistamines): ใช้ในรายที่มีสาเหตุมาจากโรคภูมิแพ้
- ยาลดอาการบวมและคัดจมูก (Decongestants): ช่วยลดอาการบวมคัดแน่นในโพรงจมูก
- ยาแก้ปวดและลดไข้
- ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้ง ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง
การผ่าตัด (Surgical Treatment)
ในกรณีที่เป็นไซนัสอักเสบเรื้อรังที่รักษาด้วยยาแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีริดสีดวงจมูก แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดส่องกล้องไซนัส (Functional Endoscopic Sinus Surgery – FESS) เพื่อเปิดช่องระบายไซนัสให้กลับมาทำงานปกติ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคไซนัสอักเสบ
ถาม: ไซนัสอักเสบหายเองได้ไหม?
ตอบ: หากเป็นไซนัสอักเสบเฉียบพลันจากเชื้อไวรัส สามารถหายเองได้ภายใน 1-2 สัปดาห์ ผ่านการพักผ่อนและดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง แต่หากเกิดจากแบคทีเรีย มักต้องกใช้ยาปฏิชีวนะ
ถาม: ห้ามกินอะไรเมื่อเป็นไซนัสอักเสบ?
ตอบ: ควรหลีกเลี่ยง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (เพราะทำให้เยื่อบุจมูกบวมมากขึ้น) เครื่องดื่มเย็นจัด อาหารรสจัดที่กระตุ้นให้ระคายเคืองคอ และอาหารที่ตนเองแพ้
ถาม: โรคนี้ติดต่อกันได้ไหม?
ตอบ: ตัวโรคไซนัสอักเสบเองไม่ใช่อาการติดต่อ แต่ “เชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย” ที่เป็นต้นเหตุของไข้หวัดสามารถติดต่อกันได้ผ่านการไอ จาม หรือสัมผัสสารคัดหลั่ง
ถาม: ไซนัสอักเสบรักษาหายไหม?
ตอบ: รักษาหายได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการหาสาเหตุที่แท้จริงและได้รับการรักษาที่ตรงจุด รวมถึงการปรับพฤติกรรมเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
ถาม: ไซนัสอักเสบอันตรายไหม?
ตอบ: โดยทั่วไปไม่อันตรายถึงชีวิต แต่อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต (นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย ปวดหัว) และหากปล่อยไว้จนเกิดภาวะแทรกซ้อนลามไปที่ตาหรือสมอง ก็อาจเกิดอันตรายรุนแรงได้
ไซนัสอักเสบส่วนใหญ่สามารถดูแลให้ดีขึ้นได้ หากรู้สาเหตุและเริ่มดูแลตั้งแต่ระยะแรก เช่น พักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ ล้างจมูก หรือใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์ แต่หากมีอาการคัดจมูก น้ำมูกข้น ปวดหน้า ไข้นาน อาการเกิน 10 วัน หรือเป็นซ้ำบ่อย ไม่ควรปล่อยไว้ เพราะอาจต้องตรวจเพิ่มเติมและรักษาให้ตรงสาเหตุ
หากไม่แน่ใจว่าเป็นหวัด ภูมิแพ้ หรือไซนัสอักเสบ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ เลือกการรักษาที่เหมาะสม และลดโอกาสเกิดอาการเรื้อรังหรือภาวะแทรกซ้อน
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม
พญ.วรางคณา วิวัลย์ศิริกุล
แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป
แก้ไขล่าสุด : 08/07/2026
อนุญาตให้ใช้งานภาพโดยไม่ต้องขออนุญาต เฉพาะในเชิงให้ความรู้ หรือเพื่อการศึกษาเท่านั้น โดยต้องให้เครดิตหรือแสดงแหล่งที่มาของ intouchmedicare.com