ลุกจากเตียงก้าวแรก… แต่เจ็บแปลบที่ส้นเท้าจนสะดุ้ง!” อาการนี้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และไม่ได้หายเองได้ง่ายๆ หากคุณกำลังทรมานกับความเจ็บปวดทุกครั้งที่เริ่มเดิน นี่คือสัญญาณเตือนของ ‘โรครองช้ำ’ มาเช็กสาเหตุและวิธีแก้ให้ตรงจุด ก่อนที่อาการปวดเรื้อรังจะทำให้ทุกก้าวของคุณกลายเป็นเรื่องทรมาน
ทำความรู้จักกับโรครองช้ำ
- รองช้ำ คืออะไร
- สาเหตุของการเกิดโรครองช้ำ
- อาการของโรครองช้ำ
- การรักษาทางกายภาพบำบัด
- รักษารองช้ำให้หายขาด
- คำถามที่พบบ่อย
รองช้ำ คืออะไร
รองช้ำ หรือ ภาวะเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ คือ ภาวะที่มีการอักเสบของพังผืดฝ่าเท้า อยู่บริเวณปุ่มกระดูกด้านในของส้นเท้า (Medial tuberosity of calcaneus) ซึ่งอาจเกิดจากการใช้งานที่มากเกินไปส่งผลให้มีแรงมากระทำซ้ำๆ ต่อฝ่าเท้าจึงเกิดเป็นแผลขนาดเล็ก ทำให้เกิดการบาดเจ็บได้ เพราะหน้าที่หลักๆ ของพังผืดฝ่าเท้าเป็นตัวช่วยในการรองรับกระแทกที่เกมากระทำกับฝ่าเท้าหรือช่วยพยุงอุ้งเท้าให้อยู่ในลักษณะปกติ
จากข้อมูลการสำรวจสุขภาพในประเทศต่างๆทั่วโลก มีผู้ที่เข้ารับการรักษาด้วยโรคนี้ 2 ล้านคนต่อปี ซึ่งเป็นโรคที่ติด 1 ใน 3 ที่พบได้สูงสุดของการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นบริเวณข้อเท้าและเท้าจากการเล่นกีฬา เช่น ในกลุ่มของนักวิ่ง หรือผู้ที่ที่มีลักษณะงานที่ต้องยืนและเดินมากในแต่ละวัน
สาเหตุของการเกิดโรครองช้ำ
- เกิดจากอายุที่มากขึ้นทำให้ความยืดหยุ่นพังผืดฝ่าเท้าลดลง
- มีภาวะน้ำหนักตัวเกินทำให้ไปเพิ่มแรงกดที่ฝ่าเท้าเพิ่มมากขึ้น
- การทำกิจกรรมหรือมีลักษณะงานที่ต้องลงน้ำหนักบริเวณเท้าเป็นเวลานานๆ เช่น การยืนหรือเดินมากๆ
- มีโครงสร้างทางร่างกายมีความผิดปกติ เช่น ในผู้ที่มีภาวะเท้าแบน (flat foot), ภาวะอุ้งเท้าสูง (high arch)
- หรือในผู้ที่มีการตึงรั้งของกล้ามเนื้อน่องหรือบริเวณฝ่าเท้า
- การสวมใส่รองเท้าที่มีพื้นแข็งจนเกินไปหรือใส่รองเท้าที่รัดแน่น
- การออกกำลังกาย เช่น ในนักวิ่งที่วิ่งบนพื้นผิวที่แข็งหรือไม่ราบเรียบ
อาการของโรครองช้ำ
- มีอาการปวดมากบริเวณส้นเท้าในก้าวแรกหลังจากตื่นนอน
หรือปวดหลังจากที่ไม่ได้ลงน้ำหนักเดินเป็นเวลานานหลายชั่วโมง อาการปวดจะลดลงเมื่อเดินต่อไปอีกสองถึงสามก้าว - ไม่สามารถเดินลงน้ำหนักได้เต็มที่ มีอาการตึงบริเวณกล้ามเนื้อน่องหรือตึงที่ฝ่าเท้า
- มีจุดกดเจ็บบริเวณส้นเท้าด้านใน
- อาการปวดจะมากขึ้นในช่วงท้ายของวัน
การรักษาทางกายภาพบำบัด
การใช้เครื่องมือทางกายภาพบำบัด
- เพื่อลดอาการปวด เช่น อัลตราซาวด์, เลเซอร์, คลื่นกระแทก (shockwave) เพื่อลดอาการอักเสบให้ดีขึ้นและช่วยซ่อมแซมพังผืดฝ่าเท้าที่ได้รับบาดเจ็บ
การออกกำลังกายยืดกล้ามเนื้อน่องและฝ่าเท้า
- ท่ายืดพังผืดฝ่าเท้า นั่งห้อยขาลงพื้น โดยนำเท้าข้างที่มีอาการปวด วางพาดบนหน้าตักขาอีกข้าง โดยใช้มือจับบริเวณนิ้วเท้าให้กระดกขึ้นให้รู้สึกตึงแต่ไม่เจ็บบริเวณใต้ฝ่าเท้า ยืดค้างไว้ 15 วินาที/ครั้ง ทำ 10 ครั้ง/วัน ทำทุกวัน
- ท่ายืดกล้ามเนื้อน่อง นั่งเหยียดขาข้างหนึ่งไปข้างหน้า โดยใช้ผ้าคล้องที่ปลายเท้าไว้ แล้วดึงเข้าหาตัว ไม่งอเข่า จนรู้สึกว่าน่องด้านหลังตึงแต่ไม่เจ็บให้ยืดค้างไว้ 15 วินาที/ครั้ง ทำ 10 ครั้ง/วัน ทำทุกวัน
การออกกำลังกายเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อในฝ่าเท้า
- ท่าเพิ่มความแข็งแรงฝ่าเท้า ออกแรงให้ฝ่าเท้าขยุ้มผ้าเข้าหาส้นเท้า 10 ครั้ง/รอบ , ทำ 3 รอบ/วัน ทำ 3 วัน/สัปดาห์
รักษารองช้ำให้หายขาด
การรักษาโรครองช้ำส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด แต่ต้องอาศัยความต่อเนื่องและวินัยในการดูแลตัวเอง:
- พักและปรับกิจกรรม ลดการยืนหรือเดินนานๆ เลี่ยงกิจกรรมที่กระแทกส้นเท้า
- ประคบเย็น ใช้ขวดน้ำเย็นจัดคลึงใต้ฝ่าเท้าประมาณ 15-20 นาที เพื่อลดการอักเสบ
- ยืดพังผืด (Stretching) การยืดน่องและพังผืดใต้ฝ่าเท้าอย่างถูกวิธีคือหัวใจสำคัญของการรักษา
- เปลี่ยนรองเท้า เลือกใส่รองเท้าที่มีพื้นหนานุ่มและมีส่วนนูนรองรับอุ้งเท้า (Arch Support)
คำถามที่พบบ่อยเรื่องรองช้ำ
โรครองช้ําอันตรายไหม?
ในแง่ของสุขภาพกาย โรคนี้ไม่ได้เป็นอันตรายถึงชีวิตค่ะ แต่อันตรายต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก เพราะหากปล่อยให้เรื้อรัง พังผืดจะหนาตัวจนรักษาได้ยากขึ้น และที่สำคัญคือจะเกิดผลกระทบลูกโซ่ เนื่องจากเราจะเดินลงน้ำหนักผิดท่าเพื่อเลี่ยงความเจ็บ ส่งผลให้เกิดอาการปวดเข่า ปวดสะโพก และปวดหลังตามมาเป็นทอดๆ
รองช้าเป็นตรงไหน ดูยังไงว่าเป็นรองช้ำ?
จุดที่ปวดที่สุดมักจะเป็นบริเวณ กึ่งกลางส้นเท้า ซึ่งทำหน้าที่เหมือนสปริงรับแรงกระแทกเวลาเราเดิน
สัญญาณที่แม่นยำที่สุดคือ ปวดแปลบก้าวแรกหลังตื่นนอน หรือหลังจากนั่งพักนานๆ แล้วลุกขึ้นยืน อาการปวดจะค่อยๆ ทุเลาลงเมื่อเดินไปสักพักเพราะพังผืดได้ยืดขยาย แต่จะกลับมาปวดตื้อๆ อีกครั้งในช่วงเย็นหรือหลังจากใช้งานเท้าหนักตลอดทั้งวันครับ
เป็นรองช้ำควรหาหมอไหม?
หากลองปรับเปลี่ยนรองเท้าหรือพักการใช้งานแล้วอาการ ไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ แนะนำให้พบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดทันทีค่ะ
โดยเฉพาะถ้าอาการปวดเริ่มรบกวนการทำงาน หรือทำให้คุณต้องเดินกะเผลก การรักษาด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น Shockwave (คลื่นกระแทก) หรือการทำกายภาพบำบัดจะช่วยให้คุณกลับมาเดินได้ปกติเร็วกว่าการรอให้หายเองหลายเท่าตัวครับ
ทำกายภาพบำบัดรักษารองช้ำที่อินทัชเมดิแคร์คลินิก
โรครองช้ำหากปล่อยไว้นานอาจกลายเป็นอาการปวดเรื้อรังที่ส่งผลต่อบุคลิกภาพและการเดิน การดูแลตัวเองตั้งแต่เนิ่นๆ และรับการรักษาที่ตรงจุด จะช่วยให้คุณกลับมาก้าวเดินได้อย่างมั่นใจและไร้ความเจ็บปวดอีกครั้ง
เอกสารอ้างอิง
- วรพงษ์ คงทอง, ปรารถนา เนมีย์. โรครองช้ำ: บทความทบทวนปี 2024. วารสารวิทยาศาสตร์การกีฬาและสุขภาพ 2568;1:19-38.
- จุติพร ธรรมจารี. รองช้ำ (Plantar Fasciitis). ศูนย์กายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล; 2562
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม
กภ.กฤษติยา สุขอัตตะ
นักกายภาพบำบัด
แก้ไขล่าสุด : 06/04/2026
อนุญาตให้ใช้งานภาพโดยไม่ต้องขออนุญาต เฉพาะในเชิงให้ความรู้ หรือเพื่อการศึกษาเท่านั้น โดยต้องให้เครดิตหรือแสดงแหล่งที่มาของ intouchmedicare.com